cheap christian louboutin , christian louboutin sale, cheap ralph lauren, ralph lauren sale, Cheap Michael Kors, Michael Kors Australia, christian louboutin ouetlet uk Zastruże – pałac | SlaskieZamki.pl - Pałace, dwory i zamki Dolnego Śląska

Zastruże – pałac

Posted in Pałac, Powiat świdnicki  by robertsulik on Październik 20th, 2008

Zastruże (niem. Sasterhausen)

Prawie do samego końca XIII w. Zastruże była własnością książęcą. Czasowo jedynie władał nią w czwartej ćwierci XIII w. rycerz Scobeslaus. M.Treblin uważa, że jeszcze w XIII w. doszło do relokacji wsi na prawie niemieckim. W 1295 r. książę Jawora i Świdnicy Bolko I przeprowadził transakcję wymienną z klasztorem cystersów w Krzeszowie reprezentowanym przez opata Teodoryka. Klasztor krzeszowski był właścicielem Zastruża do 1532 r. Jak wynika z powstałego między 1397 i 1403 r. rejestru czynszów, we wsi istniał cysterski folwark z dworem i młynem. Uprawiano zboże, rośliny strączkowe, chmiel, len i na niewielką skalę winną latorośl. Na folwarku hodowano owce oraz prowadzono gospodarkę stawową.
W 1527 r. nowy król Czech Ferdynand nałożył na posiadłości kościelne wysoki podatek przeznaczony na finansowanie wydatków związanych z wojną przeciw Turcji. Konsekwencją poważnych kłopotów finansowych, w jakich znalazł się klasztor krzeszowski, była sprzedaż w 1532 r. Zastruża i Krukowa Leonardowi von Schindel z Drogomiłowic.
W latach 1671-1673 r. znajdujący się w rozpaczliwym położeniu Ferdinand Wilhelm von Rochau zaciągał pożyczki pod zastaw Zastruża, m.in. od mieszczan wrocławskich Christiana Sommera i Johanna Guttsmuths oraz pułkownika Hansa von Thum. Zaciągniętych długów von Rochau nie był w stanie spłacić i w rezultacie w 1673 r. jeden z wierzycieli Christian von Tschirnhaus uzyskał od władz Zastruże i Kruków w zarząd administracyjny. W tym czasie starania o uzyskanie obu wsi rozpoczął opat klasztoru krzeszowskiego Bernard Rosa. W latach 1671-1673 wykupił znaczną część zadłużenia von Rochau, udzielając mu także nowych pożyczek. W 1673 r. Rosa zawarł umowę z von Tschirnhausem, na mocy której klasztor przejął za odszkodowaniem pieniężnym kuratelę nad Zastrużem i Krukowem. Następnie wystarał się o zezwolenie władz cesarskich na zakup dóbr rycerskich przez klasztor. W kwietniu 1674 r. został sporządzony tzw. „instrument” sprzedaży, a w marcu 1675 r. ostatecznie cystersi krzeszowscy nabyli Kruków i Zastruże za 20000 talarów
Pod koniec XVII w. powstały nowe zabudowania folwarczne. Okazały dom mieszkalny, obora, owczarnia i stodoła otaczały z trzech stron wielki dziedziniec, który od południowego-wschodu zamykał pałac. W 1699 r. ukończona została gorzelnia, a w 1716 r. druga stodoła – drewniana na kamiennej podmurówce. W pobliżu pałacu powstał ogród użytkowo-rekreacyjny, który w 1719 r. kosztem 712 talarów otoczono murem. W pewnym oddaleniu od folwarku powstał młyn wodny nad Strzegomka, którego budowę ukończono w 1698 r.
W 1810 r. zsekularyzowane dobra klasztoru krzeszowskiego zostały przejęte przez skarb państwa, który w ciągu dwóch lat większość z nich sprzedał osobom prywatnym. Zastruże i Kruków nabyła mieszkanka Kamiennej Góry Maria Eliza Ruck z domu Hasenclever. Dysponowała pokaźnym majątkiem odziedziczonym po ojcu i mężu, natomiast jej status społeczny jako córki i żony właścicieli przedsiębiorstw handlowych był niski. Starała się go podwyższyć nabywając dobra ziemskie i prowadząc ziemiański tryb życia. W tym celu zdecydowała się przekształcić Zastruże nie tylko w swoją rezydencję letnią, ale też w centrum życia towarzyskiego okolicy. Przebudowała pałac i rozpoczęła prace nad stworzeniem wielkiego rekreacyjnego założenia ogrodowego-parkowego. Nie doczekała się jednak ich ukończenia, gdyż zmarła 10 VI 1817 r. Od 1817 do 1838 r. właścicielką Zastruża była Sophia Flügel – Hasenclever, najbliższa towarzyszka życia i przybrana córka Marii Ruck. Dokończyła rozbudowę założenia pałacowo-parkowego i sfinansowała wzniesienie budynku szkolnego w Zastrużu, utworzyła dwie fundacje charytatywne: szkolną, z której kupowano książki oraz pomoce szkolne dla dzieci z Zastruża i Krukowa; drugą posagową dla „porządnych” dziewcząt z obu wsi. Podobnie jak poprzedniczka nie zarządzała osobiście dobrami ziemskimi, a zatrudniała w tym celu spore grono urzędników. W pałacu zastrużańskim mieszkała od maja do września. We wrześniu 1828 r. Zastruże i jej właścicielka przeżywały wielkie dni. W trakcie manewrów wojskowych w pałacu zatrzymał się na 3 dni (od 6 do 9 IX) syn króla Prus Karol wraz z małżonką. Przez społeczeństwo powiatu strzegomskiego został uroczyście powitany w przypałacowym parku. W dniu 7 IX na jeden dzień przybył do Zastruża sam król Fryderyk Wilhelm III.
Po śmierci Zofii dobra zastrużańskie i krukowskie odziedziczył wieloletni jej przyjaciel Johann Wilhelm Oelsner. Urodzony 6 VII 1766 r. w Złotoryi w rodzinie kupieckiej, otrzymał staranne wykształcenie uwieńczone studiami na Uniwersytecie w Halle (teologia i filozofia). Po ich ukończeniu pracował przez kilkanaście lat jako nauczyciel w Oleśnicy i wrocławskim gimnazjum św. Elżbiety. Wzbogacił się na działalności kupieckiej i przemysłowej – był właścicielem fabryki sukienniczej zlokalizowanej w zabudowaniach poklasztornych w Trzebnicy. Działalność publiczna przyniosła mu tytuły radcy handlowego i tajnego radcy handlowego oraz wysokie odznaczenie państwowe. Był bibliofilem i zgromadził cenną, liczącą ok. 18 tys. wolumenów bibliotekę. Zmarł 13 XI 1848 r., a dobra odziedziczył syn Wilhelm Julius Teodor Oelsner, który zgodnie z testamentem ojca musiał spłacić dwie siostry. Wilhelm Julius nosił się z planem rozbudowy pałacu zastrużańskiego, ale ostatecznie tego nie uczynił. W Zastrużu spędził ostatnich 5 lat swojego życia, 29 I sporządził testament, a pięć miesięcy później zmarł 24 VI 1862 r. w pałacu zastrużańskim. W latach 1862-1890 majątkiem zastrużańsko-krukowskim władał Eduard Oswald Wilhelm, a od 1890 do 1901 r. Adalbert Oelsner. Obaj nie wykazywali większego zainteresowania majętnościami ziemskimi. W 1881 r. Eduard zrezygnował z zatrudniania administratorów dóbr, decydując się na ich wydzierżawienie. Od 1881 do 1907 r. dzierżawcą Kruków i Zastruże był Heinemann-Cohn. W 1901 r. dobra krukowskie i zastrużańskie nabył Eugen von Kulmiz. Jego urzędnicy zaczęli administrować oboma majątkami w 1907 r., kiedy z chwilą śmierci Heinemanna-Cohna wygasła umowa dzierżawna.
W 1925 r. dobra zastrużańsko-krukowskie i Górkę odziedziczył trzeci pod względem starszeństwa syn Eugena von Kulmiz, Gerhard Rudolf Fritz Peter Eugen von Kulmiz (ur.31 VII 1889 w Górce, zm.16 V 1936). Jeszcze za życia ojca mieszkał on w pałacu zastrużańskim, o czym świadczy fakt, że w nim przyszła na świat trójka jego dzieci w latach 1921-1924. Poważne kłopoty finansowe, w jakich znalazł się w drugiej połowie lat dwudziestych zmusiły go do sprzedaży Zastruża i Krukowa. Oba majątki z pałacem nabył w 1928 r. Karl Wilhelm Wofgang Karl hr. von Keyserlingk (ur.14 VIII 1869, zm.29 XII 1928). Po jego śmierci dobra zastrużansko-krukowskie odziedziczyli synowie Wolfgang Karl Eugen (ur.25 XII 1899, zm.12 VI 1962) i Adalbert Robert Aleksander (ur.12 V 1905). Na początku lat 30-tych hrabiowie Keyserlingk znaleźli się w poważnych tarapatach finansowych. Szalejący kryzys sprawił, że nie byli w stanie spłacić pożyczek zaciągniętych m.in. na zakup Krukowa i Zastruża. W rezultacie wierzyciele wystąpili przeciw nim na drogę sądową. We wrześniu 1933 r. doszło do publicznej licytacji zadłużonych dóbr krukowskich i zastrużańskich. Miała ona pomyślny przebieg dla hr. Keyserlingk, gdyż udało im się utrzymać Zastruże i część majątku krukowskiego. Adalbert Robert hr. Keyserlingk mieszkał w pałacu zastrużanskim do zakończenia II wojny światowej, dwukrotnie zawierając w przypałacowej kaplicy związki małżeńskie z baronównami von Schaumberg: 6 VIII 1938 r. z Giselą (ur.4 XII 1914, zm. 10 IV 1944 w Świdnicy), a 28 XI 1944 r. ze starszą siostrą zmarłej żony Marią-Elizabeth (ur.6 VII 1910).

(za http://www.izba.centrum.zarow.pl)

LOKALIZACJA
50°59’03.8″N 16°30’50.5″E

wczoraj…

obecnie

Comments are closed.